Benno en Juul op de fiets keren weer terug
In de vorige aflevering van Benno & Juul heb ik proberen uit te leggen waarom ik enige moeite had met de wijze waarop Oranje-historicus Cees Fasseur, in samenwerking met De Volkskrant van Bernhards surrogaatzoon Pieter Broertjes, wijlen Z.K. Prins Bernhard zur Lippe-Biesterfeld als redder des vaderlands wenste af te schilderen en daarmee weinig oog had voor het leed dat Bernhard Juliana had aangedaan. In deze aflevering hoop ik een soort van antwoord te geven op de vraag die zo adequaat gesteld werd door onze zeer gewaardeerde reageerheer Cole: “Hoe was het mogelijk dat een zo intelligente en zelfstandige vrouw als Juliana zo volledig in de ban raakte van een vrouwelijke charlatan die haar ‘doorgevingen’ ontving van een overleden, homofiele, Veluwse kippenfokker die van elke kip een horoscoop trok?”

Op voorhand wens ik mij reeds te verontschuldigen voor het ongetwijfeld teleurstellende antwoord op deze boeiende vraag. Ik weet niet hoe intelligent Juliana was en ik weet niet hoe zelfstandig ze was, ik weet zelfs niet of intelligentie en zelfstandigheid een belemmering vormen om in de ban te raken van een vrouwelijke charlatan, in dit geval Greet Hofmans. Het enige wat ik in dit stuk wens te doen, is de andere kant van het verhaal tonen, en wel aan de hand van de getuigenis van Juliana’s privé-secretaris Walraven van Heeckeren van Molecaten, volgens de commissie-Beel en volgens Fasseur een van de drijvende krachten achter de Hofmans-gekte.

Hofmans met Beatrix en Irene.

Beatrix (links voor de lezer) en Irene konden weinig kaas maken van juffrouw Hofmans nieuwste doorgevingen. Ze kenden geen Joran van der Sloet, en al zouden ze hem hebben gekend, dan nog was het volledig onduidelijk waarom ze zijn schoenen in de gaten moesten houden.

Nu is Walvraven van Heeckeren van Molecaten allesbehalve een bron die je op z'n woord mag geloven. Hij legde zijn getuigenis af aan H.A. Lunshof, journalist van Elsevier Weekblad, op een moment dat hij wist dat het zwaard van Damocles boven zijn hoofd hing. De commissie Beel had zijn visie op de affaire uit de doeken gedaan, er moesten koppen rollen en dat zijn kop zou rollen was onvermijdelijk. Het interview werd gehouden op voorwaarde dat het nooit zou worden gepubliceerd. Dat wij het nu toch kunnen lezen hebben we waarschijnlijk te danken aan de heilzame werking van de tijd, die uiteindelijk alles betrekkelijk maakt. Hier kunt u een pdf downloaden en het hele verslag lezen.

Lunshof begint zijn verslag met een nietsontziende beschrijving van Walraven van Heeckeren van Molecaten: “De heer van Heeckeren is een forsgebouwde man, een typische aristocraat, goed gekleed, bijzonder dom.” Die zit. Om het even later helemaal af te maken: “Hij is een zwak man, geen strijder, onhandig.” Dat gezegd hebbende, begint Lunshof verslag te doen van het drie uur durende onderhoud dat hij met Walraven van Heeckeren van Molecaten had, die ik in het vervolg ook maar, in navolging van Lunshof, enkel Van Heeckeren zal noemen, ook al is het nog zo leuk om een de hele tijd Walraven van Heeckeren van Molecaten te schrijven, maar het is nu ik dit schrijf 23.30 uur en ik heb ook nog zoiets als nachtrust waaraan ik moet toekomen. Dat u het mij vergeeft.

Bij de vraag hoe Juliana in de ban kon raken van een charlatan die doorgevingen kreeg van een homofiele kippenfokker die van al zijn kippen een horoscoop trok, moeten wij niet vergeten dat esoterie destijds een veel gebezigde hobby was in adelijke kringen. Men kwam graag en vaak bij elkaar om het morele verval in de wereld te bespreken en daar oplossingen voor te bedenken die hun oorsprong vonden in zweverige theorietjes uit alle windstreken. In Tegels Lichten (in z'n geheel te lezen op de Digitale Bibliotheek Nederland) schreef H.J.A. Hofland: “Al ver voor de oorlog werden zogenaamde house party's georganiseerd, waar ‘een als door de wind des H. Geestes veroorzaakte opleving in verstarde kerken en een van God vervreemde doodse wereld’ op gang werd gebracht. Een buitenstaander kan er zelden of nooit iets van begrijpen, behalve dat het er rustig en beschaafd toegaat, dat er veel thee wordt gedronken en dat na de soms zeer diepgravende discussies iedereen tevreden naar huis gaat en alles bij het oude laat.”

Exler en kip

M.J.J. Exler met zijn kip Baron Walküre III. Naast kippenastroloog was Exler de grondlegger van de homo-emancipatie in Nederland. Zo organiseerde hij de eerste Gay Pride van Nederland, toen hij in juli 1936, gekleed in een eenvoudige lederen slip, op zijn fiets door de straten van Baarn reed.

In kringen rond het hof was ene J.W. Kaiser actief, in de woorden van Hofland hoorde hij “tot het onschuldige type ongeregelde evangelisten, waarin de clichés van allerlei godsdienstige richtingen liggen opgestapeld als spullen op de kijkdag van een veiling.” Deze Kaiser kwam tijdens de oorlog in contact met Greet Hofmans, die door hem in de wereld van de spiritisten en helderzienden werd ingeleid. In 1939 was de vriend van Kaiser, ene M.J.J. Exler overleden. Het was deze Exler van wie Hofmans in 1946 doorgevingen begon te krijgen, die haar in staat stelde zieken te genezen. Dit kwam vervolgens Prins Bernhard ter ore. Aangezien Juliana enigszins met zichzelf in de knoop lag dankzij de oogziekte die prinses Marijke bij haar geboorte had meegekregen, leek het Bernhard een goed idee om deze mevrouw eens naar hun dochter te laten kijken. Dankzij de zeer gewaardeerde Rigo Reus weet ik nu dat Bernhard Hofmans zelf ook nog even apart heeft genomen, in de hoop dat zij van gene zijde tips kon krijgen om van zijn dressuurpaard No No Nanette een Bonfire avant la lettre te maken. Hofmans kreeg ‘bijvoeding met vlees en room’ door. Toen het beest, zo stel ik mij voor, een paar maanden later volledig vetgemest na het uitvoeren van een mislukte piaf door zijn poten zakte, verloor Bernhard zijn geloof in het wondervrouwtje en begon de ellende pas goed.

No No Nanette

"Na drie maanden op een dieet van vlees en room te hebben geleefd, zal No No Nanette klaar zijn voor de Olympische Spelen", zo kreeg juffrouw Hofmans door.

Als wij Van Heeckeren mogen geloven, stonden hij en zijn vrouw aanvankelijk zeer sceptisch tegenover Hofmans toen Bernhard haar naar het hof had gehaald, wat hen er toe bracht om door ene generaal Koot een onafhankelijk onderzoek naar haar te laten uitvoeren. Dit onderzoek viel zeer gunstig uit: “Zij is een typisch meisje uit Amsterdam, vol humor, zij heeft een prima karakter en zij heeft een gave gekregen tot genezing en tot bijstand, waarin met moet geloven. Indien het de katholieken vrijstaat om in Lourdes te geloven en naar Lourdes te gaan, is er voor de protestanten geen enkele aanleiding om aan een bijzondere zending van mej. Hofmans te twijfelen.” Een echo van dit verhaal vinden wij ook bij Juliana’s hartekreet aan het adres van de heer Beel, die de vorstin de raad gaf om Hofmans op te geven: “Ik vraag u toch ook niet om de Paus op te geven?”

Waarbij we eigenlijk meteen tot de kern van de zaak zijn gekomen, de strijd tussen protestanten en katholieken. Zoals bekend was de Vader des Vaderlands, de grondlegger van ons koningshuis, destijds vermoord door een devote katholiek. Volgens Van Heeckeren kwam het conflict rond Hofmans erop neer dat de katholieken het niet konden uitstaan dat Nederland in protestantse handen was. “Het grootste gevaar, dat de wereld bedreigt”, zo vertrouw Van Heeckeren Lunshof toe, “komt niet van communistische, maar van katholieke zijde.” Volgens Van Heeckeren was er een katholieke samenzwering gaande die tot doel had een klein-Europa te creëren onder Roomse leiding. Samen met de Verenigde Staten van Amerika zou er dan een transatlantische, ‘neofascistische’ supermacht ontstaan. De lieve, dappere en protestantse Juliana stond dat echter in de weg, en Bernhard moest dat obstakel zien weg te nemen. Het plan was dat Juliana ontoerekeningsvatbaar werd verklaard en dat zij zou worden opgevolgd door Beatrix (onze huidige koningin, red.), waarna Nederland zonder al te veel moeite een provincie van Duitsland zou worden. Kwade genius in deze was de moeder van Bernhard, prinses Armgard zur Lippe-Biesterfeld, die niet toevallig kort daarvoor zich tot het katholieke geloof had bekeerd...

Het was tegen deze supermachten dat Juliana moest zien op te boksen. Nu is dit allemaal van het soort paranoïa waar hedendaagse complotdenkers nog een puntje aan kunnen zuigen. Echter, iets van de vrees die Van Heeckeren hier uit, werd ook gedeeld door Juliana, die vertelde namelijk aan de commissie Beel dat ze, en ik citeer hier even de Volkskrant, “geloofde dat haar man prins Bernhard erop uit was haar zodanig te ‘treiteren’ dat haar leven ‘tot een hel’ zou worden en haar uiteindelijk een ‘krankzinnigverklaring’ wachtte. Dan zou zij moeten aftreden en haar oudste dochter, prinses Beatrix, een ‘marionettenkoningin’ worden aan de touwtjes van haar vader.” De commissie-Beel vond tijdens haar onderzoek geen enkele aanwijzing dat Bernhard bezig was een dergelijke putsch voor te bereiden. Maar ja, zegt Van Heeckeren dan, meneer Beel was zelf katholiek, en werd niet voor niets door Juliana gezien als "een landverrader".

Bernhard in een vliegtuig

"Heerlijk, dan vlieg ik zo door het luchtruim met een kleine duizend kilometer per uur, zo vrij als een vogeltje. Dan gooi ik m'n cockpit open en laat ik m'n arm op de zijkant rusten terwijl ik met mijn knie de stuurknuppel beroer. Kijk, zo."

Juliana had dus maar een tweetal mogelijkheden: weigeren Hofmans op te geven en ter voorkoming van de ‘treiteringen’ het tot een conflict laten komen met wellicht een scheiding tot gevolg, of zich gewonnen geven. Zoals wij in de vorige aflevering reeds zagen, weigerde Bernhard zich te laten scheiden. We zijn immers geen ‘derderangs Balkan-monarchie’, zoals hij het zo mooi verwoordde. Maar het grootste probleem, zo stelde Van Heeckeren, lag erin dat Juliana hartstochtelijk veel van de prins hield: “Zij is verliefd op hem als een 18-jarig meisje op haar eerste minnaar. Zij wil het land dienen, maar zij kan de prins niet opgeven. En de prins maakt daar misbruik van. Hij zegt: als je de raad van de regering niet opvolgt, dan ga ik weg.”

Dit laatste wordt uiteraard weersproken door het feit dat Bernhard juist niet wenste te scheiden, maar dat hoeft natuurlijk nog niet te betekenen dat Juliana níet hopeloos verliefd was op haar man. Hij was immers degene die haar de wereld had laten zien, die haar uit het strakke keurslijf van haar prinsessendom had getrokken. De man die het muurbloempje van de muur had gerukt om haar het leven te tonen dat zij onder haar dominante moeder nooit had mogen genieten. Inmiddels had Bernhard echter zijn taak volbracht. Hij had zijn vrouw en het land vier nakomelingen geschonken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij aan het ware avontuur geroken, dat liet hij zich niet meer ontnemen. En terwijl Bernhard in gans de wereld de bloemetjes aan het buiten zetten was, zocht Juliana geborgenheid bij een vrouw die zo’n beetje het tegendeel van Bernhard was. Twee jaar voordat Van Heeckeren zijn verhaal aan Lunshof had verteld, zat Bernhard de eerste Bilderberg Conferentie voor, dat georganiseerd werd ter versterking van de trans-Atlantische verhoudingen. Terwijl Juliana en het gevolg rond Hofmans de Derde Weg aan het behandelen waren, zat Bernhard samen met de groten der aarde de wereldheerschappij te bespreken. Tenminste, dat dacht Van Heeckeren. En dat denken complotdenkers aller landen nog steeds. Wellicht heeft Bernhard de monarchie inderdaad van de ondergang gered. Ik vraag me alleen of we dat juist niet moeten betreuren. Want wat heb je eraan, zo'n koningshuis?